Mustafa Kemal Atatürk, Türkiye Cumhuriyeti'ni kurarken sadece Anadolu Türkleri için değil, dünyadaki tüm Türk toplulukları için bir esin kaynağı ve umut ışığı olmuştur. 1930'lu yıllarda Doğu Türkistan'da kurulan kısa süreli bağımsız devletlerin anayasa ve yapısal hazırlıklarında Atatürk'ün ilke ve inkılapları model alınmıştır. Atatürk, o dönemin kısıtlı imkânlarına rağmen bölgedeki gelişmeleri yakından takip etmiş ve Ankara’ya gelen Uygur temsilcilerini kabul etmiştir. 1933 yılında Doğu Türkistan İslam Cumhuriyeti kurulduğunda, bu genç devlete destek amacıyla gizlice askeri ve kültürel yardımlar göndermiş, oradaki eğitim sisteminin modernleşmesi için öğretmen ve materyal desteği sağlamıştır. Atatürk'ün bu ilgisi, sadece siyasi bir amaç taşımıyor; "Türk birliği" idealinin kültürel ve dilsel temellerine inanmasından kaynaklanıyordu. O, "Dilde, fikirde, işte birlik" düsturuyla, sınırlar dışında kalan Türklerin de çağdaş medeniyet yolunda ilerlemesini arzulamıştır.
