TBMM'ye sunulan yeni kanun teklifi, Türkiye'deki internet düzenini doğrudan etkileyecek önemli değişiklikler içeriyor. Teklif kabul edilirse, bugüne kadar Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) tarafından yürütülen birçok yetki Siber Güvenlik Başkanlığı'na (SGB) devredilecek. Düzenleme; sosyal medya platformlarından internet servis sağlayıcılarına, veri merkezlerinden oyun platformlarına kadar geniş bir alanı kapsıyor.
İfade Özgürlüğü Derneği (İFÖD), yayımladığı kapsamlı değerlendirmede teklifin yalnızca kurumsal bir görev değişikliği olmadığını, aynı zamanda internet üzerindeki denetim ve müdahale yetkilerinin güvenlik merkezli yeni bir yapıya taşındığını savunuyor.
Teklifte yer alan düzenlemeler, özellikle internet altyapısına doğrudan müdahale edilebilmesine imkan tanıyabilecek yeni yetkiler nedeniyle dikkat çekiyor.
Metinde bu tedbirlerin kapsamı açık şekilde tanımlanmıyor. Hukukçular ve dijital hak savunucuları, bu durumun;
Bu sürenin oldukça kısa olduğu ve platformların kararların hukuki dayanağını değerlendirmeden uygulamak zorunda kalabileceği yönünde eleştiriler bulunuyor.
5651 sayılı Kanun kapsamına daha önce dahil edilen oyun platformları ile sosyal medya platformları da doğrudan Siber Güvenlik Başkanlığı'nın denetim alanına giriyor.
Teklif kapsamında Başkanlık;
Mevcut düzenlemede yer alan "port bilgisi" ifadesi, "kaynak ve hedef port bilgisi" şeklinde genişletiliyor.
Uzmanlara göre bu değişiklik, internet bağlantılarının teknik analizinin daha ayrıntılı yapılabilmesine imkan sağlayabilir. Düzenlemenin, yaş doğrulama sistemleri ve dijital kimlik doğrulama uygulamalarıyla birlikte değerlendirilmesi gerektiği ifade ediliyor.
Mevcut kanunda bant daraltmaya dayanak oluşturan hükmün kaldırılması ve yerine kapsamı daha geniş bir "tedbir" maddesinin getirilmesi planlanıyor.
İFÖD'e göre bu değişiklik, gelecekte uygulanabilecek internet yavaşlatma veya erişim kısıtlama kararlarının hukuki denetimini daha zor hale getirebilir.
Bu ifade nedeniyle tek bir olay kapsamında birden fazla ceza uygulanabilmesi ihtimali de tartışılan başlıklar arasında yer alıyor.
Dernek; sınırları belirsiz "tedbir" yetkisinin tekliften çıkarılmasını, bant daraltma uygulamalarının açık şekilde düzenlenmesini, sosyal medya ve oyun platformlarına yönelik bilgi taleplerinin kanunla sınırlandırılmasını ve internet müdahalelerinin uygulanmadan önce bağımsız yargı denetimine tabi tutulmasını talep ediyor.
Teklifin yasalaşması halinde erişim engelleme süreçleri, sosyal medya denetimi, oyun platformlarının yükümlülükleri ve internet altyapısına yönelik müdahale mekanizmalarında önemli değişiklikler yaşanacak. Düzenlemenin nihai şekli ise TBMM'deki görüşmelerin ardından netlik kazanacak.
İfade Özgürlüğü Derneği (İFÖD), yayımladığı kapsamlı değerlendirmede teklifin yalnızca kurumsal bir görev değişikliği olmadığını, aynı zamanda internet üzerindeki denetim ve müdahale yetkilerinin güvenlik merkezli yeni bir yapıya taşındığını savunuyor.
BTK Yetkileri Siber Güvenlik Başkanlığı'na Devrediliyor
Kanun teklifi kapsamında 5651 sayılı Kanun ve 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu'nda önemli değişiklikler öngörülüyor. Buna göre erişim engelleme, içerik denetimi, sosyal ağ sağlayıcılarının yükümlülüklerinin takibi ve çeşitli idari yaptırımlar artık Siber Güvenlik Başkanlığı tarafından yürütülebilecek.Teklifte yer alan düzenlemeler, özellikle internet altyapısına doğrudan müdahale edilebilmesine imkan tanıyabilecek yeni yetkiler nedeniyle dikkat çekiyor.
"Tedbir" Yetkisinin Kapsamı Tartışılıyor
Kanun teklifinde en çok tartışılan maddelerden biri, Siber Güvenlik Başkanlığı'na verilen "tedbir belirleme" yetkisi oldu.Metinde bu tedbirlerin kapsamı açık şekilde tanımlanmıyor. Hukukçular ve dijital hak savunucuları, bu durumun;
- DNS müdahaleleri,
- uygulama veya protokol engellemeleri,
- trafik filtreleme,
- veri merkezlerine yönelik işlemler,
- internet hizmetlerinde kısıtlamalar
Kararlar İki Saat İçinde Uygulanabilecek
Teklife göre Siber Güvenlik Başkanlığı tarafından verilen kararların ilgili işletmeciler tarafından en geç iki saat içerisinde uygulanması gerekecek.Bu sürenin oldukça kısa olduğu ve platformların kararların hukuki dayanağını değerlendirmeden uygulamak zorunda kalabileceği yönünde eleştiriler bulunuyor.
Sosyal Medya ve Oyun Platformları da Kapsama Giriyor
Düzenleme yalnızca internet servis sağlayıcılarını kapsamıyor.5651 sayılı Kanun kapsamına daha önce dahil edilen oyun platformları ile sosyal medya platformları da doğrudan Siber Güvenlik Başkanlığı'nın denetim alanına giriyor.
Teklif kapsamında Başkanlık;
- bilgi talebinde bulunabilecek,
- temsilci yükümlülüklerini denetleyebilecek,
- yaş doğrulama sistemlerini inceleyebilecek,
- gerekli durumlarda bant daraltma süreçlerini yürütebilecek.
Trafik Verilerinin Kapsamı Genişletiliyor
Kanun teklifinde trafik verileriyle ilgili teknik bir değişiklik de bulunuyor.Mevcut düzenlemede yer alan "port bilgisi" ifadesi, "kaynak ve hedef port bilgisi" şeklinde genişletiliyor.
Uzmanlara göre bu değişiklik, internet bağlantılarının teknik analizinin daha ayrıntılı yapılabilmesine imkan sağlayabilir. Düzenlemenin, yaş doğrulama sistemleri ve dijital kimlik doğrulama uygulamalarıyla birlikte değerlendirilmesi gerektiği ifade ediliyor.
Bant Daraltma Tartışmaları Yeniden Gündemde
Teklifte dikkat çeken bir diğer başlık ise bant daraltma uygulamaları.Mevcut kanunda bant daraltmaya dayanak oluşturan hükmün kaldırılması ve yerine kapsamı daha geniş bir "tedbir" maddesinin getirilmesi planlanıyor.
İFÖD'e göre bu değişiklik, gelecekte uygulanabilecek internet yavaşlatma veya erişim kısıtlama kararlarının hukuki denetimini daha zor hale getirebilir.
İdari Para Cezaları Artıyor
Yeni düzenleme ile yükümlülüklere uymayan kişi ve kuruluşlara "ihlal teşkil eden her eylem" için 20 bin TL ile 100 bin TL arasında idari para cezası uygulanabilecek.Bu ifade nedeniyle tek bir olay kapsamında birden fazla ceza uygulanabilmesi ihtimali de tartışılan başlıklar arasında yer alıyor.
İFÖD'den TBMM'ye Çağrı
İfade Özgürlüğü Derneği, yayımladığı açıklamada TBMM'ye çeşitli çağrılarda bulundu.Dernek; sınırları belirsiz "tedbir" yetkisinin tekliften çıkarılmasını, bant daraltma uygulamalarının açık şekilde düzenlenmesini, sosyal medya ve oyun platformlarına yönelik bilgi taleplerinin kanunla sınırlandırılmasını ve internet müdahalelerinin uygulanmadan önce bağımsız yargı denetimine tabi tutulmasını talep ediyor.
Sonuç
TBMM'de görüşülmesi beklenen kanun teklifi, Türkiye'nin internet yönetimi açısından son yılların en önemli düzenlemelerinden biri olarak değerlendiriliyor.Teklifin yasalaşması halinde erişim engelleme süreçleri, sosyal medya denetimi, oyun platformlarının yükümlülükleri ve internet altyapısına yönelik müdahale mekanizmalarında önemli değişiklikler yaşanacak. Düzenlemenin nihai şekli ise TBMM'deki görüşmelerin ardından netlik kazanacak.
