Paris İstinaf Mahkemesi, Türkiye Cumhuriyeti'nin Irak ile uzun yıllardır devam eden petrol boru hattı uyuşmazlığı kapsamında verilen uluslararası tahkim kararına karşı yaptığı kısmi iptal başvurusunu reddetti. 10 Mart 2026 tarihli kararla birlikte mahkeme, Milletlerarası Ticaret Odası (ICC) Tahkim Heyeti'nin 2023 yılında verdiği nihai kararın iptal edilmesini gerektirecek herhangi bir hukuki gerekçe bulunmadığına hükmetti.
Kararla birlikte Türkiye'nin tahkim kararına yönelik tüm itirazları reddedilirken, yargılama giderlerinin de Türkiye tarafından karşılanmasına karar verildi.
Irak yönetimi, Aralık 2013'ten itibaren Türkiye'nin, Irak Petrol Bakanlığı'nın onayı olmadan Irak Kürt Bölgesel Yönetimi (IKBY/KBY) tarafından çıkarılan ham petrolün boru hattı üzerinden taşınmasına ve Ceyhan Limanı'nda yüklenmesine izin verdiğini ileri sürdü.
Bu iddiaların ardından Irak, 23 Mayıs 2014 tarihinde ICC nezdinde uluslararası tahkim sürecini başlattı.
Hakem heyeti, tarafların karşılıklı taleplerini değerlendirdikten sonra mahsuplaşma yaparak Türkiye'nin Irak'a faiz hariç 1.471.390.486,05 ABD doları tazminat ödemesine karar verdi.
Bunun üzerine Türkiye Cumhuriyeti Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, kararın belirli bölümlerinin iptal edilmesi talebiyle 5 Mayıs 2023 tarihinde Paris İstinaf Mahkemesi'ne başvurdu.
Mahkeme ise taraflar arasında uygulanacak hukuk konusunda açık bir anlaşma bulunmadığını değerlendirdi. Kararda, sözleşmedeki Fransız hukuku atfının esas uyuşmazlıktan ziyade tahkim usulüne ilişkin olduğu belirtilirken, hakem heyetinin uluslararası hukuku uygulamasının yetki aşımı oluşturmadığı ifade edildi.
Paris İstinaf Mahkemesi ise uygulanacak hukuk meselesinin yaklaşık altı yıl süren tahkim yargılaması boyunca taraflar arasında ayrıntılı şekilde tartışıldığını belirterek bu iddiayı kabul etmedi.
Türkiye, bu belgelerin sunulmamasına rağmen hakem heyetinin KBY petrolünün indirimli fiyatlarla satıldığı sonucuna ulaştığını ve bunun savunma hakkını ihlal ettiğini ileri sürdü.
Mahkeme ise hakem heyetinin hangi delillerin gerekli olduğuna karar verme yetkisine sahip olduğunu belirtti. Ayrıca tarafların uzman raporları ve duruşmalar sırasında fiyatlandırma konusunu kapsamlı şekilde tartıştığını değerlendirerek savunma hakkının ihlal edilmediğine hükmetti.
Kararda ayrıca:
Kararla birlikte Türkiye'nin tahkim kararına yönelik tüm itirazları reddedilirken, yargılama giderlerinin de Türkiye tarafından karşılanmasına karar verildi.
Irak-Türkiye Petrol Boru Hattı Anlaşmazlığı Nasıl Başladı?
Uyuşmazlığın temelinde, Irak'ın Kerkük bölgesinden Türkiye'nin Ceyhan Limanı'na petrol taşınmasını düzenleyen ve 1973 yılında imzalanan Irak-Türkiye Petrol Boru Hattı Anlaşmaları (ITP Agreements) bulunuyor.Irak yönetimi, Aralık 2013'ten itibaren Türkiye'nin, Irak Petrol Bakanlığı'nın onayı olmadan Irak Kürt Bölgesel Yönetimi (IKBY/KBY) tarafından çıkarılan ham petrolün boru hattı üzerinden taşınmasına ve Ceyhan Limanı'nda yüklenmesine izin verdiğini ileri sürdü.
Bu iddiaların ardından Irak, 23 Mayıs 2014 tarihinde ICC nezdinde uluslararası tahkim sürecini başlattı.
2023 Tahkim Kararında Türkiye Aleyhine Tazminat Kararı Verilmişti
Yaklaşık dokuz yıl süren yargılama sonunda ICC Tahkim Heyeti, 13 Şubat 2023 tarihinde nihai kararını açıkladı.Hakem heyeti, tarafların karşılıklı taleplerini değerlendirdikten sonra mahsuplaşma yaparak Türkiye'nin Irak'a faiz hariç 1.471.390.486,05 ABD doları tazminat ödemesine karar verdi.
Bunun üzerine Türkiye Cumhuriyeti Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, kararın belirli bölümlerinin iptal edilmesi talebiyle 5 Mayıs 2023 tarihinde Paris İstinaf Mahkemesi'ne başvurdu.
Türkiye Hangi Gerekçelerle İtiraz Etti?
Türkiye'nin iptal başvurusunda üç temel hukuki gerekçe öne çıktı.Uygulanacak Hukuk Konusundaki İtiraz
Türkiye, tarafların uyuşmazlığın esasına Fransız hukukunun uygulanması konusunda mutabakata vardığını, ancak tahkim heyetinin uluslararası hukuku esas alarak görev sınırlarını aştığını savundu.Mahkeme ise taraflar arasında uygulanacak hukuk konusunda açık bir anlaşma bulunmadığını değerlendirdi. Kararda, sözleşmedeki Fransız hukuku atfının esas uyuşmazlıktan ziyade tahkim usulüne ilişkin olduğu belirtilirken, hakem heyetinin uluslararası hukuku uygulamasının yetki aşımı oluşturmadığı ifade edildi.
Çelişmeli Yargılama İlkesinin İhlal Edildiği İddiası
Türkiye ayrıca, hakem heyetinin uygulanacak hukuka ilişkin değerlendirmeyi taraflara yeterli tartışma imkânı vermeden yaptığı görüşünü dile getirdi.Paris İstinaf Mahkemesi ise uygulanacak hukuk meselesinin yaklaşık altı yıl süren tahkim yargılaması boyunca taraflar arasında ayrıntılı şekilde tartışıldığını belirterek bu iddiayı kabul etmedi.
Delillerin Değerlendirilmesine İlişkin İtiraz
Bir diğer itiraz ise Irak Devlet Petrol Pazarlama Şirketi (SOMO) verilerine ilişkin belge taleplerinin reddedilmesine yönelikti.Türkiye, bu belgelerin sunulmamasına rağmen hakem heyetinin KBY petrolünün indirimli fiyatlarla satıldığı sonucuna ulaştığını ve bunun savunma hakkını ihlal ettiğini ileri sürdü.
Mahkeme ise hakem heyetinin hangi delillerin gerekli olduğuna karar verme yetkisine sahip olduğunu belirtti. Ayrıca tarafların uzman raporları ve duruşmalar sırasında fiyatlandırma konusunu kapsamlı şekilde tartıştığını değerlendirerek savunma hakkının ihlal edilmediğine hükmetti.
Paris İstinaf Mahkemesi'nin Kararı
Mahkeme, Türkiye'nin ileri sürdüğü tüm iptal gerekçelerini reddetti ve 13 Şubat 2023 tarihli ICC tahkim kararının yürürlükte kalmasına karar verdi.Kararda ayrıca:
- Türkiye'nin açtığı iptal davası tamamen reddedildi.
- Yargılama giderlerinin Türkiye tarafından karşılanmasına hükmedildi.
- Fransız Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 700. maddesi kapsamında Türkiye'nin Irak Cumhuriyeti'ne 200 bin avro vekâlet ve yargılama masrafı ödemesine karar verildi.
