Ticaret Bakanlığı, 20 Ekim 2025 tarihli ve 2025/11 sayılı Genelge ile, yüksek risk taşıdığı belirlenen üç ürün grubunun posta veya hızlı kargo yoluyla “basitleştirilmiş gümrük beyannamesi” kapsamında ülkeye getirilmesine kısıtlama getirdi.
Bu karar, tüketici güvenliği açısından önemli bir adım gibi görünüyor: özellikle düşük maliyetle yurtdışından gelen ürünlerin kalite ve güvenlik standartlarını karşılamaması ciddi bir risk teşkil ediyordu. Ancak bazı noktalarda şüpheler ve soru işaretleri de var:
Hangi ürünler kısıtlanıyor?
- Ayakkabılar
- Oyuncaklar
- Saraciye ürünleri (gerçek ve suni deriden yapılmış çanta, bavul vb.)
Bu ürün gruplarında yapılan incelemelerde, 182 adet üründen 148’inin ürün güvenliği kriterlerini karşılamadığı ve mevzuata aykırı olduğu tespit edilmiş (yaklaşık %81 oranında)
Neden böyle bir karar alındı?
- Denetimler sırasında ayakkabı, oyuncak ve saraciye ürünlerinde yasal sınırların çok üzerinde ftalat, kurşun, kadmiyum ve PAHs (polisiklik aromatik hidrokarbonlar) gibi toksik maddelere rastlanmış.
- Bakanlık açıklamasında, “insan ve kamu sağlığının korunması ile tüketicilerin güvenli ürünlere ulaşımının temini” yönünde adımlar atıldığı vurgulanmış.
Ne değişiyor, ne yapılması gerekiyor?
- Bu karar, özellikle yurtdışından bireysel siparişle getirilen ürünleri, yani online alışveriş üzerinden gelen gönderileri kapsıyor.
- Bahsi geçen üç ürün grubunun posta ya da hızlı kargo ile “basitleştirilmiş gümrük beyannamesi” kapsamında getirilmesi artık kısıtlanmış durumda.
- Bu da demek oluyor ki: ilgili ürünlerin yurtdışından gelmesi durumunda daha normal bir ithalat prosedürü uygulanabilir, gümrükte bekleme, ek belge talebi ya da engelleme riski artabilir.
- Tüketiciler ve e-ticaret yoluyla satış yapanlar açısından, ürünün güvenliği, belgelendirilmesi, ülkeye giriş süreci gibi hususlara dikkat etmek gerekiyor.
Etkileri ve olası sonuçlar
- Tüketici tarafı: Yurtdışından sipariş veren tüketiciler için bu üç ürün grubunda daha fazla kontrol, gecikme ya da ek gümrük yükümlülüğü anlamına gelebilir. Özellikle “ucuz ve belgesiz” ürünlerde sorun yaşanabilir.
- Satıcı / e-ticaret tarafı: Eğer yurtdışından getirilen ürünleri Türkiye’de satıyorsanız, bu düzenleme lojistik, maliyet ve uyumluluk açısından önemli bir yük getirebilir. Dropshipping modelinde bu üç grupta risk artabilir.
- Piyasa gözetimi: Bu karar, Bakanlık’ın ürün güvenliği denetimlerinde “yüksek riskli” gruplara yöneldiğini gösteriyor; benzer adımların ileride başka ürün grupları için de gündeme gelmesi olası.
- İthalat/lojistik sektörü: Basitleştirilmiş beyanname sistemiyle gelen gönderilerde bu sınırlama, işlemlerin daha formal beyanname kapsamında yapılmasını gerektirebilir.
Söz konusu düzenlemenin kapsamı ve sınırları
- Karar yalnızca posta veya hızlı kargo taşımacılığı yoluyla gelen ürünleri kapsıyor; normal ithalat/imalat/depo zinciri gibi durumları doğrudan bağlamıyor.
- “Basitleştirilmiş gümrük beyannamesi” kapsamında gelen gönderilerde geçerli; bu sistemin dışında kalan (örneğin ticari ithalat) işlemler farklı prosedürlerle zaten kontrol altındaydı.
- Düzenlemenin sadece üç ürün grubuyla sınırlı olduğu görülüyor; şu aşamada diğer ürün gruplarına benzer bir kısıtlama uygulanacağına dair resmi açıklama henüz yayınlanmadı.
Bu karar, tüketici güvenliği açısından önemli bir adım gibi görünüyor: özellikle düşük maliyetle yurtdışından gelen ürünlerin kalite ve güvenlik standartlarını karşılamaması ciddi bir risk teşkil ediyordu. Ancak bazı noktalarda şüpheler ve soru işaretleri de var:
- “Basitleştirilmiş gümrük beyannamesiyle gelen gönderiler artık sınırlandırılıyor” deniyor, ama bu gönderiler ülkeye tamamen giriş yapamayacak mı yoksa sadece daha yoğun denetim ve belge süreciyle mi gelecek net değil.
- Tüketiciler açısından alışveriş maliyetlerinin ve gecikmelerin artma ihtimali var; özellikle küçük sipariş yapan hizmet kullanıcıları bundan olumsuz etkilenebilir.
- E-ticaret satıcıları için lojistik ve maliyet yükü artabilir; bu da fiyatlara yansıyabilir.
- Kısıtlamanın yalnızca üç ürün grubunu kapsaması, diğer ürünlerde benzer sorunların devam edip etmeyeceği konusunda belirsizlik yaratıyor.
